AI Là Gì? Tại Sao Bạn Phải Biết Dùng AI Trước Năm 2025

Tháng trước, anh Minh nhắn tin cho mình lúc 11 giờ đêm.

Anh Minh 35 tuổi, làm kế toán tại một công ty xuất nhập khẩu ở quận 7, TP.HCM. Tin nhắn chỉ vỏn vẹn một câu: "Ông ơi, tụi nó đang nói công ty sắp dùng AI để làm kế toán. Mình có mất việc không?"

Mình ngồi nhìn tin nhắn đó một lúc. Không phải vì không biết trả lời. Mà vì mình hiểu cảm giác đó — cái cảm giác nghe người ta nói về một thứ gì đó rất lớn, rất quan trọng, mà mình chưa hiểu gì cả. Vừa tò mò, vừa lo, vừa không biết bắt đầu từ đâu.

Nếu bạn đang đọc bài này, có lẽ bạn cũng đang ở đúng chỗ anh Minh đứng hồi đó.

Tin tốt là: anh Minh bây giờ đang dùng AI mỗi ngày để làm việc nhanh hơn. Và bài này, mình sẽ kể cho bạn nghe anh ấy bắt đầu như thế nào.

AI Thực Ra Là Gì — Nói Thật, Không Nói Chữ

AI Thực Sự Là Gì? Toàn Bộ Sự Thật Về Trí Tuệ Nhân Tạo

Mình biết bạn đã đọc đâu đó rằng AI là "trí tuệ nhân tạo", là "máy móc có thể suy nghĩ như người". Nghe hoành tráng lắm. Nhưng thực tế thì sao?

Hãy nghĩ đơn giản thế này: AI là một cái trợ lý siêu thông minh, đã đọc gần như toàn bộ internet, sách, tài liệu... và bây giờ nó ngồi chờ bạn hỏi.

Bạn hỏi gì, nó trả lời nấy. Bạn nhờ nó viết email, nó viết. Bạn nhờ nó giải thích một điều khoản hợp đồng phức tạp, nó giải thích bằng tiếng Việt bình thường. Bạn nhờ nó tóm tắt 20 trang báo cáo xuống còn 5 dòng, nó làm được.

Nó không thay thế bạn. Nó làm những việc tốn thời gian nhưng không cần sự phán đoán sâu của bạn. Còn bạn thì tập trung vào những thứ quan trọng hơn.

Anh Minh sau khi hiểu ra điều này đã nói một câu mình nhớ mãi: "Ủa, vậy nó giống cái máy tính bỏ túi hồi xưa vậy hả? Máy tính không thay kế toán, nó chỉ làm kế toán tính nhanh hơn thôi."

Đúng vậy, anh Minh. Đúng vậy.

Tại Sao "Trước Năm 2025" Lại Quan Trọng

Mình không muốn dọa bạn. Nhưng mình cần nói thật.

Năm 2024, các công cụ AI đã trở nên đủ tốt để người bình thường — không cần biết lập trình, không cần bằng kỹ thuật — có thể dùng hàng ngày. Và khoảng cách giữa người biết dùng AI và người không biết dùng AI đang doãng ra rất nhanh.

Không phải AI thay thế bạn. Mà là người biết dùng AI sẽ thay thế người không biết dùng AI.

Nghe có vẻ khắc nghiệt. Nhưng thử nghĩ lại: hồi năm 2005, người biết dùng Excel thành thạo có lợi thế rõ ràng so với người không biết. Bây giờ thì Excel là kỹ năng tối thiểu. AI đang đi theo đúng con đường đó, chỉ là nhanh hơn nhiều.

Bạn bắt đầu sớm thì bạn có lợi thế. Đơn giản vậy thôi.

Bắt Đầu Từ Đâu: 3 Bước Cho Ngày Hôm Nay

Mình hiểu cảm giác "biết bắt đầu từ đâu" là rào cản lớn nhất. Anh Minh cũng vậy. Anh ấy nghe về AI mấy tháng trời nhưng cứ trì hoãn vì nghĩ "chắc phức tạp lắm".

Không phức tạp. Mình sẽ chỉ bạn từng bước cụ thể.

Bước 1: Đăng ký ChatGPT — mất 5 phút

ChatGPT là công cụ AI phổ biến nhất hiện nay, do OpenAI phát triển. Bản miễn phí đã cực kỳ mạnh cho người mới bắt đầu.

Vào địa chỉ: chat.openai.com
Nhấn "Sign up" và đăng ký bằng Gmail của bạn
Xác nhận email, đặt mật khẩu
Xong. Bạn đã có tài khoản AI.

Không cần thẻ tín dụng cho bản miễn phí. Không cần cài ứng dụng gì thêm. Dùng trên trình duyệt web bình thường.

Bước 2: Viết prompt đầu tiên — đừng nghĩ quá nhiều

"Prompt" là cái cách fancy để nói "câu hỏi bạn gõ vào cho AI". Không có quy tắc phức tạp nào cả.

Bạn chỉ cần nhớ một nguyên tắc: nói chuyện với AI như nói chuyện với một người thật.

Thay vì gõ: "kế toán AI" (quá ngắn, AI không hiểu bạn muốn gì)

Hãy gõ: "Mình là kế toán tại công ty xuất nhập khẩu. Hãy giải thích cho mình hiểu AI có thể giúp ích gì cho công việc kế toán hằng ngày, giải thích bằng tiếng Việt đơn giản nhé."

Thử ngay đi. Xem AI trả lời gì.

Bước 3: Dùng thử với một việc thật trong ngày hôm nay

Đây là bước quan trọng nhất. Đừng chỉ đọc, đừng chỉ thử vài câu rồi đóng tab. Hãy lấy một việc thật bạn đang cần làm hôm nay và nhờ AI giúp.

Anh Minh lần đầu tiên nhờ AI làm gì biết không? Anh ấy đang phải viết email tiếng Anh gửi cho đối tác nước ngoài, nhưng không tự tin về tiếng Anh. Anh ấy gõ vào ChatGPT:

"Viết cho mình một email tiếng Anh lịch sự để nhắc nhở đối tác ở Singapore về hóa đơn chưa thanh toán từ 30 ngày trước. Giọng điệu chuyên nghiệp nhưng không gay gắt."

Hai mươi giây sau, anh ấy có một cái email hoàn chỉnh. Anh ấy chỉnh sửa thêm vài chỗ, gửi đi.

"Ông ơi, mình vừa tiết kiệm được 45 phút." — Đó là tin nhắn anh Minh gửi mình tối hôm đó.

Những Lo Lắng Thường Gặp — Mình Hiểu Bạn

Trước khi kết thúc bài này, mình muốn nói thẳng về mấy nỗi lo mà mình biết nhiều bạn đang có:

"Mình không giỏi công nghệ" — Không cần. Nếu bạn biết gõ tin nhắn Zalo, bạn dùng được ChatGPT.
"AI nói tiếng Anh, mình dùng tiếng Việt được không?" — Được hoàn toàn. ChatGPT hiểu và trả lời tiếng Việt rất tốt.
"Thông tin mình nhập vào có bị lộ không?" — Đừng nhập thông tin nhạy cảm như mật khẩu, số CCCD, thông tin tài chính. Ngoài ra thì dùng bình thường được.
"AI có thể nói sai không?" — Có. AI không phải lúc nào cũng đúng 100%. Bạn vẫn cần kiểm tra lại những thông tin quan trọng. Coi nó như một trợ lý thông minh nhưng vẫn cần bạn giám sát.
"Mình sẽ bị thay thế" — Mình đã nói ở trên rồi. Người dùng AI thay thế người không dùng AI. Bạn đang đọc bài này nghĩa là bạn đang đi đúng hướng.

Lời Kết: 30 Ngày Từ Hôm Nay

Series này mình đặt tên là "AI Từ Zero: 30 Ngày Thay Đổi Cách Bạn Làm Việc" không phải ngẫu nhiên.

Mình không hứa với bạn rằng 30 ngày là bạn sẽ thành chuyên gia AI. Nhưng mình hứa rằng nếu bạn theo dõi từng bài và thực hành theo, sau 30 ngày bạn sẽ dùng AI như một thói quen tự nhiên trong công việc — giống như bạn dùng Google hay Excel vậy.

Anh Minh bây giờ mỗi sáng mở máy tính, việc đầu tiên là mở ChatGPT lên cùng với Excel. Anh ấy không còn sợ AI nữa. Anh ấy còn dạy lại cho mấy người trong phòng kế toán.

Bạn cũng làm được vậy.

Xem thêm:

Mua ChatGPT Plus giá tốt

Bài tiếp theo mình sẽ nói về cách viết prompt hiệu quả — bí quyết để AI hiểu đúng ý bạn và cho ra kết quả tốt ngay lần đầu. Đừng bỏ lỡ nhé.